سلسله جلسات سخنرانی همزمان با شبهای قدر طی پنج شب توسط جمعی از فعالان
انجمنهای اسلامی دانشجویان دانشگاههای شرق کشور در مشهد برگزار میشود و
طی آن در اولین شب، تقی رحمانی از فعالان ملی- مذهبی با عنوان «شیعه،
جامعه و حكومت» سخنرانی كرد.تقی رحمانی در سخنرانی خود با اشاره به اینكه
امروزه روشنفكری دینی باید به جای بحثهای كلامی و انتزاعی در مورد دین،
به نقد ساختاری جایگاه دین در جامعه پرداخته و از آن خروجیهای حقوقی
بگیرد، گفت: «جایگاه ساختاری دین یعنی آنچه كه دین را به قدرت تبدیل
میكند». وی با بیان این مطلب كه تبدیلنشدن گفتمان انتزاعی روشنفكران در
مورد دین به یك راهبرد در دوره اصلاحات نشاندهنده كافینبودن مجادلات
كلامی است، گفت: حكومت همواره در خود مقداری پنهانكردن حقیقت را دارد و
درست به همین دلیل است كه امام صادق (ع) از رسیدن به قدرت خودداری كرد و
دین را در متن جامعه گسترش داد و ما امروز به این الگو نیاز داریم. وی سپس
به نقد آرمانگرایی دینی پرداخت و افزود: «ما امروز باید برخی از باورهای
خود را به چالش بگیریم و از آن نتایج حقوقی استخراج كنیم، چراكه این فقه و
حقوق است كه در زندگی مردم جریان دارد و نه عرفان و آرمانهای دینی.» وی
در ادامه به موضوع وجود قرائتهای مختلف از «شیعه» اشاره كرد و یادآور شد:
«قرائتی از شیعهگری معتقد است كه ما باید حتما در قدرت باشیم تا
گزارههای دینی محقق شوند كه من این نگرش را «شیعه مصداقی» و نه «شیعه
معیاری» میخوانم.» وی درباره تفاوتهای شیعه مصداقی و شیعه معیاری نیز
خاطرنشان ساخت: «شیعه مصداقی وقتی كه در حكومت قرار میگیرد، خود را بر حق
دانسته و دیگران حتی اهل سنت را هم مسلمان نمیداند و از موضع بیطرفی با
شهروندان برخورد نمیكند اما شیعه معیاری امام علی(ع) را بهعنوان كسی كه
مدافع حقوق فردافرد شهروندان است، معیار گرفته و فارغ از اندیشههای دینی
شهروندان، كشور را اداره میكند». وی سپس تاكید كرد: «عدهای میپندارند
كه چون حضرت علی(ع) و امام حسین(ع) را قبول دارند، پس خودشان هم امام
علی(ع) یا امام حسین(ع) هستند و چنین نگرشی اگر در حكومت قرار گیرد،
فاجعه میآفریند و ملاك حكومت را مذهب مومنان در نظر میگیرد». تقی رحمانی
در ادامه سخنرانی خود در جمع دانشجویان در مشهد عنوان داشت: «اگر چنین
قرائتهایی در قالب NGO یا تشكیلاتی در جامعه مدنی بروز یابد مشكلی نیست
اما آسیب آنجاست كه این قرائتها خود را در حكومت نشان دهد.» وی در همین
حال، ضمن تاكید بر لزوم گفتوگوی ساختاری در مورد جایگاه دین با مدعیان
دینداری و بیدینی یادآور شد: «در موضع حكومت، «قانون» حرف میزند و نه
باورهای حاكمان و چنین است كه وقتی كسی در حكومت قرار میگیرد، نباید
اعتبارات كشور را خرج باورهای خود كند بلكه وظیفه دارد قانون را به اجرا
گذاشته و مدافع حقوق فردافرد اعضای جامعه باشد.» وی در ادامه به موضوع
شعار اسلامیكردن دانشگاهها كه طی سالهای اخیر طرح شده است، اشاره كرد و
بیان داشت: «اگر جمعی از دانشجویان و استادان بهشكلی خودجوش این كار را
پیش ببرند، منعی ندارد اما نباید حكومت ابزارها و قدرت خود را صرف پیشبرد
این امر كند، چراكه توجه به اندیشهای خاص، تبعیضآمیز است و از دل چنین
دخالتهایی دانشگاه نه اسلامی میشود و نه علمی.» وی «ریا» را آفت حكومت
دینی و «بی بندوباری» را آفت حكومت غیردینی برشمرد و اظهارداشت: «ما باید
مراقب هر دو آفت باشیم و بهترین راه برای مراقبت از این آسیبها،
جاریكردن حكومت در ظرف «ایران» است و حكومت میبایست بهوسیله قانون،
مدافع حقوق ایرانیان باشد.» تقی رحمانی، در ادامه صحبتهای خود كه همزمان
با شب قدر در مشهد صورت گرفت، به اهمیت «رواداری مذهبی»، بهعنوان بخشی
از مسیر تحقق حقوق بشر نیز اشاره كرد و خاطرنشان ساخت: «رواداری دینی یعنی
اینكه این فقط من نیستم كه به بهشت میروم، بلكه ممكن است كسی كه غیر از
من میاندیشد هم به سعادت برسد.» وی افزود: «یكی از اشكالات آقای خاتمی در
دوره اصلاحات این بود كه گفتوگوی تمدنها را از منظری كلان طرح كرد اما
اجرای این گفتوگو در داخل كشور را جدی نگرفت و بنیانگذار گفتوگوی شیعه و
سنی نشد و بهاصطلاح، بهجای حلوفصل دعوای همخانهها، بهدنبال رفع دعوا
با همسایهها بود.» وی رواداری دینی را ضامن تساوی حقوقی انسانها برشمرد
و با بیان این مطلب كه قرآن كتاب عمل است، به بیان محاسن رواداری دینی جهت
رشد دینداران پرداخت و گفت: «دین با اجبار شكوه مییابد اما رشد نمیكند و
یك دیندار آنگاه میتواند ایمان دینی خود را پرورش دهد كه در قالب جامعه
مدنی به گفتوگو با اندیشههای مختلف بپردازد.» رحمانی سپس با تاكید بر
اینكه «ما باید در جامعه دینمحور باشیم و نه در دولت»، به شعارهای انقلاب
اسلامی اشاره كرد و بیان داشت: «در نظام جمهوری اسلامی، اسلامیت صفتی برای
جمهوریت است و نه قیدی بر آن.» وی همچنین خواهان ارائه قوانین حقوقی
بهعنوان بدیل قوانین فعلی از سوی فعالان جامعه مدنی شده و تاكید كرد:
آرمانهای بلند دینی و مباحث انتزاعی و كلامی در رابطه با نسبت اسلام با
آزادی و دموكراسی باید خود را در قالب قوانین بروز داده و در زندگی روزمره
قابل استفاده باشند و به این ترتیب وظیفه امروز ما تبیین ساختاری جایگاه
دین و گرفتن نتایج حقوقی از آن است.»
منبع: صفحه یِ اندیشه یِ روزنامه یِ کارگزاران
آدرس صفحه:
www.kanoonevahdat.ir/page/870631001.aspx
